Jak liczymy pożytek

1. Dane wejściowe

Łączymy dwa niezależne, twarde źródła państwowe - nic z tego nie jest klasyfikacją satelitarną ani zgadywaniem:

• • Las - opis taksacyjny BDL (Lasy Państwowe, opracowanie BULiGL). Dla każdego wydzielenia znamy skład gatunkowy w podziale na piętra (drzewostan, podszyt, przestoje) i udziałkażdego gatunku (w dziesiątych). Dlatego widzimy, czy pod okapem rośnie lipa, robinia czy świerk.
• • Uprawy - deklaracje ARiMR/GSA (Geoprzestrzenna Aplikacja Składania wniosków). Rolnik deklaruje, co i gdzie uprawia; to twardy areał [ha] z geometrią działek. Stąd rzepak, gryka, facelia czy sady jako realny pożytek polowy.
• • Łąki i pastwiska (TUZ) - osobna warstwa z ARiMR (trwałe użytki zielone).

Zasada nadrzędna: areał to zawsze fakt (BDL/ARiMR), a nasze oceny i indeksy pożytkowe to oszacowania z literatury - i tak je podpisujemy. Surowe hektary pokazujemy wszędzie obok wartości ważonych.

Skąd wiemy, ile wynosi ocena - i jak pewna jest

Każdy parametr pożytku (nektar, pyłek, spadź) ma w naszym Katalogu przypisaną pewność:

• • wysoka - liczba z konkretnej pozycji literatury (autor, rok, strona).
• • średnia - wartość mieszcząca się w zakresie podawanym przez literaturę.
• • niska - analogia rodzajowa - parametr przeniesiony z gatunku pokrewnego.

W Raporcie, w PDF, na mapie i na stronach gatunków pozycje o niskiej pewności albo oznaczone przez nas jako grube oszacowanie mają przy nazwie znacznik *, a pod tabelą - przypis mówiący, ilu pozycji to dotyczy. Znacznika NIE stawiamy przy każdym wierszu: oznaczenie wszystkiego przestaje cokolwiek znaczyć. Gdzie znamy pozycję literatury albo datę weryfikacji parametru w źródle, podajemy je przy gatunku.

Uczciwe zastrzeżenie: znacznik opisuje stan NASZEJ wiedzy o parametrze, a nie jakość rośliny. Powierzchnia i termin kwitnienia pozostają danymi z inwentaryzacji - orientacyjna jest wyłącznie sama ocena dajności. Praca nad uzupełnianiem pozycji bibliograficznych trwa, więc oznaczeń będzie ubywać w miarę weryfikacji, a nie przybywać.

Co znaczy „Pewność danych" w Raporcie

To ocena JAKOŚCI DANYCH pod konkretnym punktem, a nie ocena miejsca dla pasieki (od tego jest werdykt). Liczymy ją na trzech osiach - każda w skali 0-100%:

• • Pokrycie skanu - czy zdążyliśmy przejrzeć cały promień: warstwę leśną, warstwę upraw i ile roczników deklaracji mamy w bazie. Przy bardzo gęstej zabudowie danych analiza bywa ograniczona limitem i wtedy widzisz to w tym miejscu, a nie dopiero w przypisie.
• • Areał twardy - jaka część hektarów pochodzi z zapisanego udziału gatunku, a nie z naszej stałej 15% dla wpisów bez udziału (podszyt, zakrzewienia, przestoje). W typowym lesie oszacowana jest mniej więcej ósma część powierzchni.
• • Parametry pewne - jaka część hektarów ma oceny dajności inne niż orientacyjne i deklarację ARiMR podającą gatunek, a nie sam program rolno-środowiskowy.

Etykieta bierze się z NAJSŁABSZEJ osi, a nie ze średniej: „wysoka" wymaga co najmniej 80% na każdej z trzech, „średnia" - co najmniej 50%, poniżej tego „niska". Wynik oparty w połowie na oszacowaniu nie staje się pewny dlatego, że skan się dokończył. Wszystkie trzy wartości są wypisane w Raporcie i w PDF pod wierszem oceny, żeby dało się ją sprawdzić, a nie tylko przyjąć.

Progi 0,8 i 0,5 to kalibracja, nie pomiar - tak samo jak progi skali koloru. Zmiana tych liczb zmienia to, co widzisz w wierszu „Pewność danych", więc opisujemy je tutaj, a nie trzymamy w kodzie bez śladu.

2. Las: powierzchnia zredukowana

Nie liczymy „powierzchni występowania" (zawyżałaby), lecz powierzchnię zredukowaną - realny areał gatunku w wydzieleniu. Jedna reguła dla mapy, panelu i rankingów:

• • krzew/skupienie bez podanego udziału (podszyt, zakrzewienie, zadrzewienie) → skupienia liczymy łącznie jako 15% powierzchni wydzielenia (krzew/skupienie rzadko jest zwarte),
• • przestój (stare drzewo górujące nad drzewostanem) bez udziału → wchodzi do tej samej puli: stara lipa czy dąb realnie kwitną/dają spadź, a BDL prawie zawsze zapisuje je „miejscami" (bez udziału),
• • gatunek sporadyczny/domieszkowy bez udziału w piętrze → 0 (nie liczymy „z powietrza").

Te 15% to jedna pula na całe wydzielenie, dzielona między wszystkie gatunki bez udziału - pięć gatunków krzewów nie oznacza pięciokrotnie większego pokrycia, tylko podział tych samych 15%. Ten sam gatunek powtórzony w tej samej warstwie liczy się raz. Na koniec obowiązuje twardy limit: suma powierzchni zredukowanych nie może przekroczyć powierzchni wydzielenia(przy nadmiarze skalujemy proporcjonalnie), więc „udział lasu z pożytkiem" nigdy nie przekracza 100%.

Ten limit obejmuje wyłącznie warstwy kwitnące (rozdział 3). Podrost, nalot, samosiew i podsadzenia nie wchodzą do tej sumy, bo BDL zapisuje udziały osobno w każdej warstwiei w każdej sumują się one do 10 - piętra lasu stoją nad sobą, a nie obok siebie, więc podrost nie zajmuje powierzchni okapowi.

Limit realnie przycina w większości drzewostanów, nie tylko w rzadkim przypadku dwupiętrowym. Powód: okap (udział z opisu taksacyjnego, zwykle sumujący się w pobliżu 100%) i pula bazowa podszytu/przestojów (15%, akapit wyżej) dzielą jeden wspólny budżet - a niemal każdy drzewostan ma choćby jeden wpis podszytu, zakrzewienia albo przestoju bez udziału. Zmierzone na pełnym zbiorze (2 214 441 drzewostanów, sierpień 2026): budżet jest skalowany w 89,9% drzewostanów, obejmujących 90,7% powierzchni leśnej - średnia redukcja na dotkniętej powierzchni to ok. 14,5%. Skrajny przypadek to drzewostan dwupiętrowy (I i II piętro po 100% udziału, oba rzutują się na tę samą powierzchnię gruntu) z podszytem: tam redukcja sięga ponad połowy powierzchni gatunków okapu. Liczbę i powierzchnię drzewostanów objętych skalowaniem w Twoim promieniu Raport i PDF pokazują wprost, pod tabelą gatunków leśnych - to nie jest zjawisko rzadkie ani ukryte, tylko domyślny sposób dzielenia budżetu powierzchni, gdy dane mówią więcej niż mieści wydzielenie.

Historia zmian tej reguły: do wersji modelu 2026.07.7 frakcja bazowa naliczała się osobno każdemu wpisowi bez udziału i była mnożona przez pełną powierzchnię wydzielenia - sumy przekraczały 100% powierzchni drzewostanu (w zmierzonych nadleśnictwach 150-206%). Od 2026.07.8 powierzchnie pożytku są odpowiednio niższe; to korekta zawyżenia, a nie zmiana definicji pożytku. Ta sama poprawka wpuściła jednak do limitu warstwy niekwitnące, przez co pożytek był zaniżony o 2-43% (zależnie od udziału podrostu w nadleśnictwie). Od 2026.07.10 budżet dzielą tylko warstwy kwitnące, więc powierzchnie idą w górę - nierównomiernie, bo tam, gdzie regeneracji jest więcej, zaniżenie było większe. Definicja pożytku nie zmieniła się ani razu; zmieniała się wyłącznie arytmetyka podziału powierzchni - obie korekty z liczbami są opisane w akapicie wyżej.

3. Las: które warstwy liczymy

Do pożytku wchodzą tylko warstwy, które realnie kwitną: drzewostan (wraz z piętrami I/II/III drzewostanów wielopiętrowych), przestoje, podszyt oraz zakrzewienia i zadrzewienia.

Świadomie pomijamy podrost, nalot, samosiew i podsadzenia - to regeneracja i młode drzewa, które jeszcze nie kwitną. Nalot dębu czy podrost buka to las za 20-40 lat, nie pożytek na ten sezon; liczenie go zawyżałoby dostępny nektar. Dlatego te warstwy nie pojawiają się też jako filtr „Partia lasu" (sam wybór „Podrost" zawsze dawałby zero).

Od wersji modelu 2026.07.10 pomijane warstwy nie tylko nie wnoszą pożytku, ale też go nie odbierają. Wcześniej wchodziły do wspólnego limitu powierzchni (rozdział 2) i obniżały wynik warstw kwitnących - w zmierzonych nadleśnictwach o 2-43%, najmocniej tam, gdzie podrostu jest najwięcej. Dla pszczelarza znaczy to tyle: świerkowy podrost pod sosną nie umniejsza już sosny w raporcie, choć sam nadal liczy się jako zero.

Uczciwe ograniczenie: to uproszczenie. Gatunki kwitnące młodo (wierzba, leszczyna, osika) w warstwie nalotu/podrostu też wypadają - więc pożytek wczesnowiosenny z młodników bywa u nas niedoszacowany. Wybieramy tę stronę błędu świadomie: lepiej nie doliczyć niepewnego, niż zawyżyć.

4. Las: oceny nektaru, pyłku i spadzi

Każdemu gatunkowi przypisujemy oceny 0-5 (miododajność / pyłkodajność / spadziodajność) oraz orientacyjną wydajność nektarową [kg/ha] - na podstawie literatury apidologicznej (patrz źródła niżej). Gdy literatura podaje przedział (np. 200-250 kg/ha), przyjmujemy jego środek (225).

• • gdy dla gatunku brak twardego kg/ha → ocena nektaru 0-5 razy 12 daje orientacyjny ekwiwalent kg/ha,
• • spadź (produkt koron drzew iglastych, głównie jodła/świerk) sprowadzamy do wspólnej skali: ocena 0-5 razy 60 ≈ kg/ha, a sezon spadziowy zakładamy na miesiące VI-IX (scenariusz niezależny od kwitnienia),
• • domyślnie „włączone" w analizie są rośliny nektarodajne; pyłkodajne i spadziowe bez nektaru dokładasz sam (przełącznik „Pokaż tylko" / lista gatunków) - bo to Ty decydujesz, czego szukasz.

Ranga pożytku: główny (nektar ≥ 4, lub ≥ 120 kg/ha, lub spadź iglasta ≥ 5), przelotny(nektar ≥ 2, spadź ≥ 3, albo wczesny pyłek), marginalny - reszta.

5. Uprawy (ARiMR/GSA)

Deklaracje ARiMR podają surową nazwę uprawy i geometrię działki. Naszym słownikiem (reguły + aliasy nazw) rozpoznajemy z niej gatunek/typ pożytku - dopasowanie po granicy słowa, żeby „rzepak" nie łapał się na „rzepik", a „gryka" na przypadkowy fragment. Każdej rozpoznanej uprawie przypisujemy:

• • indeks nektaru i pyłku w skali 0-100 (oszacowanie eksperckie),
• • okno kwitnienia (miesiąc od-do) - stąd uprawa „świeci" w kalendarzu w swoich miesiącach,
• • rangę 1-3 (marginalny → główny),
• • znacznik ekoschematu (🌱) tam, gdzie deklaracja go niesie.

Zasada „PRAWDA" jak w lesie: areał [ha] to twarde dane ARiMR, a indeksy nektaru/pyłku i okna kwitnienia to oszacowania. To dane deklaratywne - stan z roku wniosku, bez weryfikacji w terenie. Rok danych podajemy zawsze przy analizie upraw.

6. Łąki, pastwiska (TUZ) i siedliska przyrodnicze

Trwałe użytki zielone (łąki, pastwiska) to osobna, bogata baza pożytkowa - trawy, koniczyna, zioła, nawłoć. Ale ARiMR nie deklaruje ich składu gatunkowego, więc uczciwie pokazujemy je bez oznaczonej miododajności: liczymy sam areał [ha] i traktujemy jako pożytek uzupełniający, jako osobną serię - nie doliczamy im wymyślonego nektaru.

Wrzosowiska (dane GDOŚ) - warstwa mapy, nie hektary pożytku

Osobno pokazujemy wrzosowiska - siedliska przyrodnicze Natura 2000 o kodach 4030 (suche) i 4010 (wilgotne, z wrzoścem bagiennym). Dane pochodzą z GDOŚ (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Bank Danych o Zasobach Przyrodniczych). Kod siedliska opisuje zbiorowisko roślinne, a nie listę roślin z konkretnej działki.

Do liczb analizy „Pasieka 3 km” wrzosowiska nie wchodzą - ani jednego hektara. Powód jest techniczny i nie da się go obejść uczciwie: GDOŚ udostępnia publicznie wyłącznie siatkę ~1x1 km, a nie granice płatów ani zwarcie wrzosu na gruncie. Komórka siatki znaczy „tu wykazano siedlisko", a nie „ten kilometr kwadratowy jest wrzosowiskiem" - przeliczenie jej na hektary pożytku byłoby zmyśloną powierzchnią. Dlatego powierzchnia pożytku, kalendarz kwitnienia, pożytek efektywny i werdykt liczą się bez wrzosowisk, dokładnie tak samo jak przed wersją modelu 2026.07.12.

Robią jednak w raporcie dwie rzeczy, bo milczenie o nich było gorsze niż pominięcie:

• • jeśli w promieniu jest wrzosowisko, raport podaje skalę siatki (ile komórek, ile km²) z zastrzeżeniem powyżej - jako pożytek poza modelem;
• • ostrzeżenie o luce nektarowej przestaje wtedy być kategoryczne. Wrzos kwitnie VII-IX i bywa głównym pożytkiem tego okna, a luka liczy się wyłącznie ze źródeł zarejestrowanych (drzewostan BDL + deklaracje ARiMR). Wcześniej pasieka przy wrzosowisku dostawała ostrzeżenie „Luka nektarowa: VIII, IX" i zalecenie przewozu albo podkarmiania - poradę odwrotną do prawdy i kosztowną. Teraz raport mówi: sprawdź wrzosowisko w terenie, zanim zdecydujesz o przewozie. Miesiące luki zostają na liście, bo model nie ma czym udowodnić, że luka jest domknięta.

Uczciwie o ograniczeniach warstwy: to nie jest mapa wszystkich wrzosowisk w Polsce, tylko to, co GDOŚ wykazał i opublikował (inwentaryzacje pod obszary Natura 2000). Brak komórki znaczy „nie wykazano", a nie „nie ma wrzosu" - dziko rosnący wrzos przy drogach, na zrębach i w borach nadal jest poza obrazem, razem z nawłocią, chwastami i runem. Kod siedliska to też tylko typ zbiorowiska: pozostałe siedliska przyrodnicze (murawy, łąki świeże, ziołorośla, torfowiska) mają w naszym katalogu przypisane oceny orientacyjne, ale nie mamy dla nich danych przestrzennych, więc nie ma ich ani na mapie, ani w raporcie.

Monitoring stanu ochrony (dane GIOŚ) - osobna warstwa, nie procent pokrycia

Na warstwie wrzosowisk pokazujemy dodatkowo stanowiska monitoringu prowadzone przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska - punkty pomiarowe z oceną stanu ochrony siedliska: FV (właściwy), U1 (niezadowalający), U2 (zły). To próbka stanowisk, nie pokrycie terenu, i nie wchodzi do liczb analizy „Pasieka 3 km" z tego samego powodu co siatka GDOŚ wyżej. Procent pokrycia wrzosem na stanowisku nie jest daną publiczną - GIOŚ trzyma go w bazie wewnętrznej, dostępnej na wniosek, więc pokazujemy wyłącznie ocenę stanu ochrony, nigdy przeliczenie na powierzchnię.

7. Odległość: dlaczego pożytek spada z dystansem

Gdy postawisz pasiekę, liczymy pożytek efektywny - powierzchnię pożytku ważoną odległościąod uli. 1 ha tuż przy pasiece jest wart więcej niż 1 ha na krawędzi zasięgu, bo:

• • koszt energetyczny lotu rośnie z dystansem - dalszy pożytek mniej się „opłaca",
• • spada liczba lotów na dobę, a więc dzienny przynos z odległego płata,
• • słabnie rekrutacja taneczna - pszczoły chętniej kierują siostry na źródła bliskie.

Ile to konkretnie? Pszczoła leci ok. 6,5 m/s (≈23 km/h), a każdy kurs po nektar to lot tam i z powrotemplus kilka minut na kwiatach i rozładunek w ulu. Sam lot rośnie wprost z odległością - ≈2,5 min (0,5 km), 5 min (1 km), 10 min (2 km), 15 min (3 km). Im dłuższy kurs, tym mniej kursów zmieści się w dobie i tym większy „podatek paliwowy" (część nektaru pszczoła spala w drodze) - więc ten sam hektar realnie oddaje coraz mniej. Ten rachunek „kursów na dobę" rysujemy na wykresie szarą linią.

Waga jest ciągła: pełny pożytek (×1) w promieniu 1 km od uli, a dalej maleje liniowo przez ×0,5 na 2 km do ×0,2 na krawędzi 3 km - skraj zasięgu wciąż liczy się na 20%. Dopiero poza 3 km waga spada do 0 (poza zasięgiem lotu). Ten sam mechanizm ważymy dla lasu i dla upraw (działka wg swojego środka).

Skąd wiemy, że skala jest właśnie taka? Z odczytu tańca pszczół: badacze tłumaczą „taniec merdający" robotnic na odległość i kierunek źródła i konsekwentnie widzą, że gros zbioru odbywa się w promieniu 1-2 kmod ula, choć pojedyncze loty sięgają 6-10 km (Beekman & Ratnieks 2000; Couvillon i in. 2014; Visscher & Seeley 1982). Stąd kształt naszej krzywej: pełny zbiór w bliskim polu, wyraźny spadek dalej, zero poza 3 km. Robimy z niej ciągłą prostą, a nie skokowe kubełki, bo skok wagi o 50% na jednym metrze różnicy (999 vs 1001 m) to artefakt siatki, nie biologia. Punkt obiektu jest przybliżony (las ~22 m, pole - środek prostokąta działki), ale to szum pomijalny wobec rampy 2000 m.

Uczciwie: to waga opłacalności, nie prognoza kilogramów miodu. Okrągłe liczby 1,0 / 0,5 / 0,2 są kalibrowalnym uproszczeniem w widełkach powyższej mechaniki - nie pomiarem Twojego terenu. Surowe hektary liczymy i pokazujemy zawsze obok jako twardy fakt; waga zmienia tylko wtórną liczbę „pożytek efektywny", nigdy zadeklarowanego areału. Tę samą wagę stosujemy w każdym module oceniającym: silniku raportu, pożytku efektywnym, kolorze wartości na mapie, analizie pierścieni i wykresach dajności.

Promień analizy możesz zawęzić do 1, 2 lub 3 km - jeśli interesuje Cię tylko najbliższe otoczenie uli. Obiekt (wydzielenie/działka) wchodzi do sumy w całości albo wcale - bez cięcia geometrii kołem (istotne głównie dla dużych obiektów na obrzeżu promienia).

Ta decyzja „wchodzi / nie wchodzi” i waga odległości liczą się od dwóch różnych punktów tej samej działki - świadomie, nie przez przeoczenie. O wejściu do koła decyduje środek prostokąta opisanego na geometrii (tak działa nasz indeks przestrzenny - szybkie odpytanie bez ładowania każdej geometrii z dysku). Wagę odległości (i pozycję na wykresach rozkładu) liczymy od punktu leżącego wewnątrz działki (algorytm „polylabel” - dla kształtów w literę L czy C środek prostokąta bywa poza samą działką). Dla działek zwartych - a większość nimi jest - oba punkty pokrywają się z dokładnością do kilkudziesięciu metrów, więc różnica nie zmienia obrazu. Wykresy „który pożytek gdzie” i wykresy dajności dodatkowo rozkładają dużą działkę na wszystkie pasy odległości, które faktycznie obejmuje (od najbliższego do najdalszego wierzchołka), zamiast wrzucać całą powierzchnię do jednego pasa - oba wykresy tą samą regułą.

Uwaga na porównania: liczba „pożytek efektywny” w nagłówku Raportu waży każdy obiekt JEDNYM punktem (wchodzi w całości albo wcale), a wykres rozkładu dzieli duży obiekt na pasy odległości. Suma słupków wykresu nie musi więc równać się liczbie nagłówkowej - to dwie różne, celowo dobrane metody: pierwsza jest odporna na kształt obiektu, druga lepiej pokazuje, gdzie pożytek leży.

8. Indeks miodowy, potencjały i kalendarz

Dwie różne rodziny metryk pod jednym rozdziałem: indeks miodowy i potencjały (niżej) liczą się WYŁĄCZNIE na stronach przeglądowych (gatunki, lasy, rankingi) - Raport „Pasieka 3 km” ich nie zawiera i nie potrzebuje, bo pokazuje surowe hektary wprost. Kalendarz kwitnienia liczy się w Raporcie INACZEJ niż na stronach przeglądowych - zobacz dwa osobne wiersze niżej.

9. Kolor wartości pożytku na mapie

Gdy na mapie włączysz kolorowanie wg wartości pożytku, każde wydzielenie dostaje barwę ze skali 5-stopniowej - od „śladowy" po „obfity". To nie jest osobny model: ta sama frakcja powierzchni (rozdział 2), te same warstwy kwitnące (rozdział 3), te same oceny 0-5 (rozdział 4) i ta sama waga odległości (rozdział 7).

Sumujemy po gatunkach aktywnych w Twoim widoku (domyślnie nektarodajne; spadziowe i pyłkodajne dokładasz sam - rozdział 4), więc zmiana filtrów zmienia kolory. Współczynnik 0,6 sprowadza oceny 0-5 do skali progów niżej - sam w sobie nic nie znaczy, liczy się wyłącznie jego stosunek do progów, więc jest kalibrowany razem z nimi.

Kolor mówi o jakości hektara, nie o jego wielkości. Wydzielenie 50-hektarowe i półhektarowe o tym samym składzie świecą tak samo - bo pytanie brzmi „jak dobry jest ten kawałek lasu dla pasieki stojącej tutaj", a nie „ile tu hektarów". Hektary pożytku podaje panel gatunków i raport; mapa jest do porównywania miejsc między sobą.

Uczciwie o rozdzielczości tej skali - i to jest jej realne ograniczenie: w zmierzonej próbce 95,6% wydzieleń mieści się w dwóch pierwszych kategoriach („brak" i „śladowy"), a trzy najwyższe stopnie razem to 1,9%. Innymi słowy: „obfity" to kolor rzadki, a las całkiem przyzwoity dla pszczół potrafi świecić jako „śladowy". Progi są okrągłymi liczbami dobranymi ręcznie(kalibracją, nie pomiarem przynosu), więc skala jest wiarygodna kierunkowo - cieplejszy kolor zawsze znaczy lepszy pożytek - ale nie traktuj jej jak oceny szkolnej. Do porównania dwóch konkretnych miejsc służą liczby w raporcie, nie odcień wielokąta.

10. Werdykt: co właściwie mierzymy

Ocena miejsca w raporcie mierzy różnorodność i ciągłość zarejestrowanych źródeł nektaru w promieniu (las z BDL + uprawy z ARiMR) - a nie prognozę zbioru miodu. To przewaga informacyjna przed decyzją(np. przewozem uli), a nie gwarancja plonu. Raport nie potwierdza kondycji roślin w danym roku, pogody, siły i zdrowotności rodzin, konkurencji innych pasiek ani prawa wstępu na teren.

11. Co obejmuje, a czego nie

Pożytek leśny liczymy wyłącznie z drzew i krzewów opisanych pięter drzewostanu. BDL nie rejestruje runa, krzewinek ani bylin zrębów - dzikich malin, jeżyn, jagód, wrzosu, nawłoci, wierzbówki. Te rośliny opisujemy osobno w atlasie roślin runa i podszytu. Po stronie pól liczymy tylko zadeklarowane uprawy i TUZ - poza obrazem zostają nieużytki, przydroża, ogrody i dzika roślinność miododajna. Grunty ugorowane pokazujemy osobno, jako informację: ugór zadarniony samosiewem bywa dobrym pożytkiem, a utrzymywany mechanicznie nie daje nic - dane ARiMR nie rozróżniają tych przypadków, więc podajemy powierzchnię i nie wliczamy jej do pożytku. Rzeczywisty pożytek nektarowo-pyłkowy bywa więc większy niż pokazany; najpełniej oddany jest pożytek spadziowy (z koron drzew iglastych).

12. Ograniczenia i uczciwość

• • Oceny 0-5, kg/ha i indeksy upraw są orientacyjne - to średnie z literatury, nie pomiar Twojego terenu.
• • Waga odległości (ciągła: ×1 do 1 km → liniowo przez 0,5 do 0,2 na 3 km, poza 3 km → 0) to model, nie zmierzony przynos - dlatego surowe hektary są zawsze obok.
• • Granica koła jest przybliżona - obiekt wchodzi do sumy w całości albo wcale (wg punktu reprezentatywnego), bez cięcia geometrii kołem.
• • Uprawy ARiMR są deklaratywne i mają swój rok; TUZ pokazujemy bez składu (brak danych o miododajności).
• • Spadź jest zmienna międzyrocznie - zależy od populacji producentów spadzi i pogody.
• • Opis taksacyjny ma swój rok stanu - skład drzewostanu zmienia się jednak wolno (to atut wobec danych sezonowych).
• • Fenologia: Okna kwitnienia są w modelu uśrednione dla całej Polski: ta sama roślina zakwita na zachodzie i południu wcześniej niż na północnym wschodzie i w górach, a zależnie od regionu, wysokości nad poziomem morza i przebiegu danego roku terminy przesuwają się o 2-3 tygodnie - miesiąc szczytu i granice luk pożytkowych traktuj z tolerancją ±2 tygodni.
• • Nie zastępujemy obserwacji w terenie - dajemy przewagę informacyjną przed decyzją.

13. Źródła i literatura

Dane o lasach: Bank Danych o Lasach (bdl.lasy.gov.pl), opracowanie BULiGL, PGL Lasy Państwowe. Dane o uprawach: ARiMR / GSA (deklaracje powierzchniowe). Oceny pożytkowe i wydajności nektarowe opieramy na klasycznej literaturze apidologicznej:

• • Kołtowski Z. (2006), Wielki atlas roślin miododajnych, Przedsiębiorstwo Wydawnicze Rzeczpospolita, Warszawa.
• • Lipiński M. (2010), Pożytki pszczele. Zapylanie i miododajność roślin, wyd. 4, red. nauk. Z. Kołtowski, Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa.
• • Jabłoński B. i in., seria Nektarowanie i wydajność miodowa ważniejszych roślin miododajnych w warunkach Polski, cz. I-XI, Pszczelnicze Zeszyty Naukowe (Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa, Puławy), lata 1960.-2000.
• • Warakomska Z. i in., badania palinologiczne miodów odmianowych - analiza pyłkowa jako metoda ustalania pochodzenia botanicznego, publikacje w Pszczelniczych Zeszytach Naukowych (ISK Puławy).
• • Bank Danych o Lasach - opis taksacyjny, mapy drzewostanów (bdl.lasy.gov.pl).
• • ARiMR - deklaracje upraw / GSA (dane przestrzenne o użytkowaniu gruntów).

Zasięg lotu i ważenie odległością:

• • Beekman M., Ratnieks F. L. W. (2000), Long-range foraging by the honey-bee, Apis mellifera L., Functional Ecology 14(4) - zasięg i rozkład lotów zbieraczek.
• • Couvillon M. J., Schürch R., Ratnieks F. L. W. (2014), Waggle dance distances as integrative indicators of seasonal foraging challenges, PLoS ONE 9(4) - dystanse zbioru z odczytu tańca.
• • Visscher P. K., Seeley T. D. (1982), Foraging strategy of honeybee colonies in a temperate deciduous forest, Ecology 63(6).